Optimaal koelen met minimale milieu-impact

Netcongestie, uitfasering van synthetische koudemiddelen en een snel veranderende energiemarkt zorgen er mede voor dat de bouw van energie-efficiënte, duurzame koelinstallaties die toekomstbestendig zijn, een steeds grotere uitdaging wordt. “In de markt wordt vooral naar de TCO gekeken”, zegt Edwin Ernste, directeur van Celsis. “Maar je moet ook de milieu-impact (TEWI) meenemen. Die wordt nu vaak vergeten.”

De TCO (Total Cost of Ownership) is een prima manier om vast te stellen welk type koelinstallatie financieel het beste bij je bedrijf past. Maar om een koelinstallatie neer te zetten die naast optimale efficiëntie ook duurzaam en toekomstbestendig is, moet je ook naar de TEWI (Total Equivalent Warming Impact) kijken. “En dan vooral de balans tussen TEWI en TCO op lange termijn”, stelt Edwin Ernste van Celsis, distributeur in koel- en klimaattechniek. “Dat vraagt om een toekomstvisie op onder andere de ontwikkeling van de energiemarkt en de beschikbaarheid van natuurlijke koudemiddelen. Ook in de voedingsindustrie streven bedrijven ernaar om in 2050 energieneutraal te zijn. Daarvoor is een bredere kijk dan alleen TCO noodzakelijk. We zien in de praktijk dat bedrijven nog te veel op het nu gefocust zijn, voor de toekomst is dat niet verstandig.”

Dieselgeneratoren

Netcongestie leidt ook tot keuzes die haaks staan op het streven naar energieneutraal produceren. Regelmatig wordt voor extra stroom gebruik gemaakt van dieselgeneratoren, ook bij nieuwe installaties. “Dat willen we natuurlijk zoveel mogelijk voorkomen”, zegt Edwin. “Dat kan ook want je kunt efficiënte installaties ontwerpen die met natuurlijke koudemiddelen optimaal koelen met minimaal energieverbruik. Dat is vaak maatwerk, waarbij wij als leverancier graag adviseren. Zoals bij één van onze relaties die een koelvraag kreeg vanuit de zuivelindustrie, dat tegen netcongestie aanliep.”

Klaas Dijkslag (links) en Edwin Ernste

Slim koelen 

De nieuwe koelinstallatie van dit zuivelbedrijf is een goed voorbeeld van een energie-efficiënte, toekomstbestendige oplossing. Het bedrijf levert verpakte kaas, geraspt en in plakken, in heel Europa. Het bedrijf groeit gestaag en breidt voortdurend uit. Op de vestiging in Westzaan werd eind 2025 de opslagcapaciteit met 6.000 m2 meer dan verdubbeld. Naast extra koeling was ook vloerverwarming, warm water en een beperkte diepvriescapaciteit noodzakelijk. In totaal zal in de nabije toekomst 1050 kW koelvermogen voor de installatie nodig zijn. Er was echter eind 2025 slechts een aansluiting voor 240 kW koelvermogen mogelijk.

Toekomstbestendig

Voor hoge energie-efficiëntie en lage milieubelasting is gekozen voor een combinatie van twee systemen met elk een natuurlijk koudemiddel: CO2 voor het indirecte, onderliggende LT-systeem en ammoniak voor het bovenliggende HT-systeem. Een cascade warmtewisselaar zorgt voor de warmteoverdracht tussen het CO2 pompsysteem en het ammoniaksysteem waardoor een optimale COP (Coefficient of Performance) wordt bereikt. Om toekomstbestendig te zijn is een installatie ontworpen die in fases kan worden uitgebreid. Begin 2026 is fase 1, met 240 kW koelvermogen, in werking getreden. Het indirecte systeem is volgens technisch adviseur Klaas Dijkslag van Celsis volledig op elke volgende fase voorbereid. “In feite wordt bij elke fase alleen een extra ammoniak zuigercompressor geplaatst. De overige functionaliteiten van het systeem, zoals de wisselaar voor warmteterugwinning voor warm water, zijn allemaal al geïnstalleerd en blijven gewoon doorwerken. De tweede fase, met een koelvermogen van 400 kW, volgt naar verwachting in de loop van 2026.”

Ammoniak

“De keuze voor een ammoniakinstallatie is sowieso verstandig”, zegt Klaas. “De initiële kosten zijn weliswaar hoger dan die voor een synthetisch systeem, maar de onderhoudskosten zijn veel lager en de levensduur is aanzienlijk langer. De TCO is dus veel gunstiger. Tel je daar de lage milieu-impact van 0 GWP (Global Warming Potential) bij op dan heb je met ammoniak een zeer energie-efficiënte installatie met een lage ecologische footprint.”

Energiemarkt

Het zuivelbedrijf heeft, net als veel andere bedrijven, zonnepanelen voor het opwekken van energie. Deze dekken op zonnige dagen tot 40% van de energiebehoefte. “Op de huidige energiemarkt zien we een ontwikkeling waar je als bedrijf goed op kunt inspelen”, zegt Edwin. “Tot voor kort was het verstandig om het stroomverbruik voor koeling overdag te verlagen, omdat ‘s nachts de stroom goedkoper was en er dus extra gekoeld kon worden. Met zonne-energie en terugleverkosten is het nu echter slimmer om juist overdag extra te koelen en ’s nachts het energieverbruik te verlagen. Dat hadden we vijf jaar geleden niet kunnen voorzien. Het geeft wel aan dat je bij het ontwerpen van nieuwe koelinstallaties veel verder moet kijken dan alleen naar de TCO op basis van de huidige situatie.”

www.celsisbv.nl

Foto's: © Koos Groenewold