Fonterra hergebruikt restwarmte

In Heerenveen staat Fonterra’s state-of-the-art fabriek, waar de wei van de kaasfabriek ernaast op duurzame wijze wordt verwerkt. Een warmtepomp die restwarmte gebruikt, is het volgende stuk in de verduurzamingspuzzel. 

“De verwerking van wei tot poeders gebruikt veel water en energie. We proberen zo efficiënt mogelijk van deze bronnen gebruik te maken”, legt Martine Mulder, projectleider bij Fonterra uit. Dit is de tweede warmtepomp die de zuivelfabriek plaatst. Deze keer bij de ijswaterinstallatie, waar koud water wordt gemaakt voor het koelen van bepaalde processtappen. “Het kouder maken van ijswater wekt warmte op. Die warmte werd via condensors grotendeels afgevoerd en ging de schoorsteen uit. Nu brengen we de warmte functioneel terug in het proces. De warmtepomp levert energie in de vorm van warmte, die water voor reiniging opwarmt. Uiteindelijk resulteert dat in een significante energiereductie.”

Reductie van CO2-uitstoot

Naast het hergebruiken van restwarmte wordt ook de CO2-uitstoot gereduceerd. “Door het gebruik van de warmtepomp besparen we aanzienlijk in gas dat wordt gebruikt voor onze stoomketel. Dat verlaagt onze totale CO2-uitstoot. Minder broeikasgassen scheelt bovendien in de kosten voor emissierechten.” De verminderde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is een groot voordeel. “De gasprijs is onderhevig aan geopolitieke ontwikkelingen”, zegt Martine. “Minder gasverbruik zorgt voor een stabieler kostenplaatje.” Fonterra focust al langere tijd op het gebruik van zoveel mogelijk duurzame energiebronnen en stapsgewijze implementatie daarvan. Het terrein staat nu al vol zonnepanelen en daarnaast wordt windenergie ingekocht. 

Rasit Akdogan en Martine Mulder

Een storingsarm systeem

Het was spannend om aan het storingsarme, robuuste ijswatersysteem te sleutelen. Veel werkzaamheden konden gelukkig buiten het reguliere productieproces plaatsvinden. Martine: “De ijswaterinstallatie moest volledig worden uitgeschakeld om de inbreuk op het huidige ijswatersysteem te maken. Twee keer per jaar staat de fabriek één dag stil. Dat was het moment om de inbreuk te realiseren en deze aanpassing door te voeren. Het project is vergund aan de leverancier van het ijswatersysteem. Zij kunnen natuurlijk heel goed een warmtepomp in het door hen geleverde ijswatersysteem integreren.” 

Verder dan alleen subsidieadvies

Fonterra werkte in een eerder verduurzamingsproject samen met Subvention aan de subsidiëring. Zij voorzagen ook de nodige ondersteuning voor de warmtepompinstallatie. “Zodra dit project ging lopen, belde ik Rasit”, vertelt Martine. ““Subvention zorgt ervoor dat adviseurs niet alleen kennis hebben van toepasbare subsidies, maar ook van de sectoren waarin klanten opereren”, legt Rasit Akdogan van Subvention uit. “Met mijn achtergrond en kennis van procestechnologie gecombineerd met mijn ervaring in de voedingsmiddelenindustrie, ben ik in staat om snel grip te krijgen op technische vraagstukken. Hierdoor begrijp ik sneller waarom klanten bepaalde keuzes maken binnen een project en gaat onze adviserende rol verder dan alleen subsidieadvies.” Al tijdens het schrijven van de businesscase voor de interne financieringsaanvraag bij het Fonterra hoofdkantoor, werd Subvention bij het project betrokken. “In deze fase kijken we naar wanneer wat gaat lopen in het project, naar deadlines en wanneer de verduurzaming gerealiseerd wordt, zodat het past bij de subsidielooptijd en -regels.” Dat het project deels gesubsidieerd kon worden, was belangrijk voor het verkrijgen van de financiering vanuit het Nieuw-Zeelandse moederbedrijf. Martine: “De subsidie ondersteunde de al sterke business case en zorgde ervoor dat we dit project konden uitvoeren.” 

Subsidietaal

Subvention identificeerde twee passende subsidies: VEKI en EIA. Hun kennis van het subsidielandschap bleek direct waardevol. Martine: "Voor VEKI was het nog even druk om de aanvraag op tijd in te dienen. We hadden het traject voor de vergunning nog niet volledig doorlopen." Rasit kende de spelregels en twijfelde niet. "Dit past precies bij de doelstellingen van VEKI om CO2-uitstoot te reduceren en duurzame elektrificatie te stimuleren." Eenmaal tijdig ingediend was er nog voldoende geld in de subsidiepot voor de gewenste budgettoekenning op basis van gerealiseerde CO2-reductie. Naast VEKI kwam ook de Energie-investeringsaftrek (EIA) in aanmerking. Dat is een fiscale regeling die op de korte termijn extra cashflow oplevert via korting op de vennootschapsbelasting. Martine: "Zonder Subvention waren we niet zo snel begonnen aan dit soort subsidies. Naast de timing en de kennis spreken ze ook de taal van uitvoerende instanties zoals RVO." Ook richting de afronding blijft Subvention betrokken bij de correcte afwikkeling van regelingen. 

Nu de warmtepomp stap voor stap in bedrijf wordt genomen, is er ruimte om te gaan kijken naar volgende verduurzamingskansen. De fabriek in Heerenveen laat zien hoe industriële productie en duurzaamheid hand in hand kunnen gaan: door restwarmte op te vangen, slim gebruik te maken van subsidies en het productieproces zo min mogelijk te verstoren. Elke besparing brengt Fonterra een stap dichter bij een toekomst waarin energie-efficiëntie en operationele zekerheid elkaar versterken.

www.fonterra.com
www.subvention.nl

Foto’s ©Anne van der Woude