Column Pieter Vos: Een blokje om(denken)

In onze zoektocht naar antwoorden en slimme oplossingen op de grote vragen en transities van nu (de eiwit- en de energietransitie, klimaatverandering, het stikstofprobleem en grondstoffentekort; om er maar een paar te noemen) bewandelen we nog altijd de gebaande paden.

Kijk naar de stikstofcrisis. Boeren wilden duidelijkheid, en die krijgen ze nu. Na jarenlange onzekerheid is de kogel eindelijk door de kerk. Het besluit levert echter niet de verwachte opluchting op; integendeel. De weerstand tegen de te nemen maatregelen is groter dan ooit; Nederland hangt weer vol omgekeerde vlaggen. Blijkbaar was ‘duidelijkheid krijgen’ toch niet het échte pijnpunt in deze crisis - die overigens de héle keten raakt; van boer tot bord. De oorzaak van de pijn ligt veel dieper. Het draait om gezien en gehoord worden en het samen dragen van de verantwoordelijkheid.

Het kabinet koos voor een oplossing die efficiënt en overzichtelijk over het hele land uitgerold kan worden, passend in bestaande systemen van wet- en regelgeving, compleet met kengetalen en regels over wie welke acties moet nemen en waar de verantwoordelijkheden liggen voor handhaving en controle. Maar het op deze traditionele en generieke manier aanvliegen van problemen werkt niet meer; zeker niet voor de grote transitievraagstukken die op ons bordje liggen.

Betrek de individuele boer bij de oplossing voor zijn bedrijf. Zoveel boeren zijn er niet meer in Nederland; dat moet toch te doen zijn. Een snelle analyse toont aan dat er veel meer koeien in Nederland zijn dan pakweg twintig jaar geleden. Toch is de ammoniakuitstoot een stuk lager dan toen. Kennelijk is er, mede dankzij eerder beleid, al heel veel verbeterd.

De grote vraagstukken van nu vragen om een andere, nieuwe aanpak: om het bewandelen van een ándere weg. Eén waarin participatie centraal staat. Betrek de mensen van de werkvloer bij het oplossen van de uitdagingen waar je als bedrijf voor staat.

Pieter Vos
Consultancy & Interim Management