Routekaart wijst de weg naar gezondere voedselom­ge­ving

Gezond en duurzaam eten. Iedereen vindt het belangrijk. Toch verandert het eetgedrag van consumenten maar langzaam. Volgens onderzoekers ligt dat niet alleen aan mensen zelf. De omgeving waarin voedsel wordt gekocht en gegeten speelt minstens zo’n grote rol. In een nieuwe Route- en kansenkaart brengen Wageningen University & Research en HAS green academy in kaart waar de belangrijkste knelpunten én kansen liggen.

Weinig projecten rond voedselomgeving

De routekaart is opgesteld in opdracht van TKI Agri&Food en TKI Tuinbouw & Uitgangsmaterialen. Het onderzoek richt zich op de vraag hoe gezondere en duurzamere voedselkeuzes sneller werkelijkheid kunnen worden. 

Opvallend is dat er binnen de Kennis- en Innovatie Agenda (KIA), missie 4D, nauwelijks projecten van de grond komen rond gezonde voedselomgevingen en langetermijn consumentengedrag. Terwijl juist daar volgens de onderzoekers veel impact te behalen valt. Alleen inzetten op gedrag van individuele consumenten blijkt vaak niet genoeg. Als de omgeving vooral ongezonde of minder duurzame keuzes stimuleert, blijft verandering lastig.

Vier lijnen voor versnelling

De Route- en kansenkaart bundelt kansen voor korte, middellange en langere termijn. Vier thema’s vormen daarbij de basis: eigenaarschap, samenwerking, instrumentarium en kennisopbouw. 

Eén van de belangrijkste knelpunten: het ontbreekt vaak aan duidelijk eigenaarschap. Veel partijen onderschrijven het belang van een gezondere voedselomgeving. Maar wie verantwoordelijk is voor uitvoering, vervolg en opschaling blijft geregeld onduidelijk. Dat zorgt voor versnippering en projecten die na afloop moeilijk verder komen. Ook samenwerking kan beter. Initiatieven worden nog vaak los van elkaar uitgevoerd. Meer thematische samenwerking moet ervoor zorgen dat projecten elkaar versterken en kennis sneller richting toepassing gaat.

Aanbevelingen voor beleid en samenwerking

Op basis van de analyse formuleren de onderzoekers vijf concrete aanbevelingen om de transitie naar een gezondere en duurzamere voedselomgeving te versnellen:

• Ontwikkel een nationale strategische voedselagenda met duidelijke rollen, verantwoordelijkheden en aandacht voor implementatie en opschaling.
• Geef één orgaan mandaat en richting om gezondheid en duurzaamheid beter met elkaar te verbinden.
• Werk toe naar langetermijnbeleid via voedselwetgeving, met beleidsopties zoals fiscale prikkels en regulering.
• Verbind financieringsorganisaties, zodat projecten elkaar beter kunnen opvolgen en versterken via thematische programmering.
• Maak instrumenten flexibeler, zodat multidisciplinaire samenwerking en doorstroming naar toepassing makkelijker wordt.

De betrokken partijen verkennen inmiddels vervolgstappen. Recent werd een bijeenkomst georganiseerd met het REK-team, het bestuur en coördinatieteam van de Roadmap Voeding, Gezondheid en Leefomgeving en andere stakeholders. Daar wordt gekeken naar mogelijke vervolgstappen, bijvoorbeeld richting een strategische voedselagenda waarin consumentengedrag en voedselomgeving expliciet worden meegenomen.

Topsectoragrifood.nl