Gedrag bepaalt het succes van circulaire verpakkingen

Een circulair systeem kan technisch perfect zijn ingericht. Toch werkt het alleen als mensen meedoen. Dat was de centrale boodschap tijdens PACtalk 2026, georganiseerd door Verpact in Naturalis Leiden. Beleidsmakers, bedrijven, gemeenten en gedragsdeskundigen gingen in gesprek over één kernvraag: hoe zorg je dat circulaire systemen niet alleen goed zijn ontworpen, maar ook daadwerkelijk worden gebruikt?

Gedrag als blinde vlek in circulariteit

Dagvoorzitter Donatello Piras opende het event samen met Hester Klein Lankhorst, CEO van Verpact. In de opening werd benadrukt dat gedragsverandering vaak onderbelicht blijft binnen circulariteitsbeleid. Ambities en regelgeving zijn noodzakelijk, maar zonder aandacht voor hoe mensen zich daadwerkelijk gedragen, blijven doelen buiten bereik.

“We kunnen het inzamelsysteem nog zo goed organiseren, maar zonder gedragsverandering blijven de circulaire doelen buiten bereik. De echte vraag is niet wat mensen moeten doen, maar hoe we het zó inrichten dat ze het ook wíllen doen,” aldus Hester Klein Lankhorst.

Voor sectoren die werken met grote verpakkingsstromen, zoals de voedingsindustrie, raakt dit direct aan de praktijk van afvalscheiding en retourstromen.

Draagvlak en kleine interventies

In zijn keynote legde Klaas Dijkhoff de nadruk op draagvlak. Regels kunnen gedrag sturen, maar alleen wanneer mensen ze begrijpen, vertrouwen en als eerlijk ervaren. Zonder maatschappelijk draagvlak ontstaat weerstand en neemt de effectiviteit van beleid af.

Gedragsdeskundige Tim den Heijer liet zien hoe kleine ontwerp- en communicatiekeuzes grote invloed kunnen hebben op gedrag. Mensen maken zelden puur rationele keuzes. Wie gewenst gedrag wil stimuleren, moet systemen zo inrichten dat het makkelijke gedrag ook het juiste gedrag is.

Praktijkvoorbeelden uit de keten

Tijdens vier inspiratiesessies kwamen concrete voorbeelden aan bod. Gemeente Maastricht presenteerde een nieuw PMD-inzamelsysteem dat samen met inwoners en inzameldienst is ontwikkeld en leidt tot betere scheidingskwaliteit. L’Oréal deelde onderzoeksinzichten over consumentengedrag rond navulbare verpakkingen en lichtte het eigen model toe om duurzaamheid strategisch te prioriteren.

B.R.A.I.N. Creatives gaf voorbeelden van creatieve interventies om weerstand te verminderen en gewenst gedrag te versterken. Verpact en Beautiful Lives verkenden met het B-COM-model hoe routines, gemak en overtuigingen afvalgedrag sturen.

PACtalk 2026 maakte duidelijk dat de circulaire transitie niet alleen draait om regels en technologie, maar om systemen die aansluiten bij menselijk gedrag.

Verpact.nl