Voedselvei­ligheid onder druk door klimaatver­an­dering

Hittegolven, stortbuien, droogte die langer aanhoudt dan boeren lief is. Het weer wordt grilliger, en dat laat z’n sporen na in de voedselketen. Niet alleen op het land, maar ook op je bord. Schimmels, bacteriën, vervuild water; klimaatverandering vergroot de kans op voedselveiligheidsrisico's. En de keten blijkt daar lang niet altijd op berekend.

Bekende risico’s worden hardnekkiger

De meeste gevaren voor voedselveiligheid zijn niet nieuw, maar de kans dat we ermee te maken krijgen neemt toe. Warm en nat weer? Ideale omstandigheden voor schimmels als Fusarium en Aspergillus, die mycotoxinen vormen op granen en peulvruchten.

Ook giftige planten en onkruiden groeien sneller. Dat betekent: meer kans op fytotoxinen in veevoer en voedselgewassen. Ondertussen nemen pathogene bacteriën als Vibrio, Salmonella en Campylobacter toe in vis, schaal- en schelpdieren en vlees. En dan zijn er nog de koelketens. Als die stilvallen bij stroomuitval door extreem weer, kunnen schadelijke bacteriën groeien.

Water en bodem als besmettingsbron

Regen die met bakken uit de lucht komt, gevolgd door modderstromen: het leidt tot uitspoeling van mest, ziekteverwekkers en chemicaliën naar sloten, rivieren en plassen. Dat water wordt weer gebruikt voor irrigatie, visserij of als drinkwater voor vee.

Droogte is een ander probleem. Dit zorgt voor concentratie van zware metalen in de bodem. Als die stoffen via gewassen of melk weer op het bord belanden, ligt voedselverontreiniging op de loer. Bij overstromingen komen rioolwater, slib en andere vervuiling op het land terecht. Denk aan microplastics, medicijnresten of ziekteverwekkers zoals het norovirus.

Onderzoek is er, maar vragen blijven

Er loopt veel onderzoek naar toxinen en hun relatie met klimaatverandering. Denk aan modellen voor voorspelling, detectiemethoden en monitoring. Vooral mycotoxinen en fycotoxinen krijgen veel aandacht. Maar belangrijke vragen blijven liggen. Wat gebeurt er bij langdurige droogte gevolgd door extreme neerslag? Wat als alternatieve waterbronnen zoals gezuiverd afvalwater straks tóch worden ingezet? En wat betekent dat voor voedselveiligheid?

Ook de impact van veranderende consumptie, novel foods en nieuwe landbouwsystemen op de veiligheid van voedsel blijft nog onderbelicht. De risico’s nemen toe. De kennis groeit mee, maar de tijd dringt.

Lees het rapport