Varkenshouderij 2040: kleiner, slimmer en circulair

De Nederlandse varkenshouderij verandert de komende vijftien jaar ingrijpend. Milieugrenzen, dierenwelzijn en marktstructuur bepalen steeds sterker hoe de sector zich ontwikkelt. In een toekomstbeeld voor 2040 schetst Rabobank een varkenshouderij die kleiner is geworden, maar technologisch geavanceerd en volledig circulair opereert.

Minder bedrijven, grotere schaal

In 2040 produceert de varkenshouderij volledig binnen de beschikbare milieugebruiksruimte. Dat heeft gevolgen voor zowel het aantal bedrijven als het aantal dieren. Ten opzichte van 2023 is de varkensstapel met 35 procent afgenomen. Het aantal varkenshouders is met meer dan de helft gedaald. Bedrijven in of nabij kwetsbare gebieden, zoals Natura 2000-gebieden, zijn beëindigd of verplaatst, of hebben vergaand geïnvesteerd in emissiebeperkende technieken.

De bedrijven die overblijven zijn gemiddeld groter geworden. De bedrijfsomvang is verdubbeld en steeds meer ondernemers houden dieren op meerdere locaties. Om aan de stikstofopgave te voldoen, werken veel bedrijven met gesloten stalsystemen en volledige mestbewerking of -verwerking. Emissies worden realtime gemeten, zodat direct kan worden bijgestuurd.

Dierenwelzijn en milieu als vaste randvoorwaarden

Het dierenwelzijn is in 2040 verder verbeterd. Standaard kraamhokken behoren tot het verleden en het couperen van staarten vindt niet meer plaats. Het antibioticagebruik is laag en varkens beschikken over meer ruimte. Export van levende dieren vindt niet meer plaats over afstanden van meer dan 800 kilometer.

De sector is klimaatneutraal en veroorzaakt weinig geurhinder. De maatschappelijke wens voor meer open systemen wordt ingevuld door het biologische deel van de varkenshouderij.

Circulair en vraaggestuurd

Ondanks de krimp blijft Nederland sterk in kennisontwikkeling en innovatie. De sector verwerkt op grote schaal reststromen uit de voedingsindustrie en supermarkten en levert daarnaast groene energie en groene meststoffen. Daarmee positioneert de varkenshouderij zich nadrukkelijk binnen de circulaire economie.

In 2040 is ‘Holland Varken’ een belangrijk kwaliteitslabel, waarmee de herkomst van vlees en dieren volledig verifieerbaar is. Door het lagere aanbod en hogere kostprijs neemt de export buiten de EU af. Binnen Nederland en de EU ontstaan juist nieuwe afzetmarkten, waarin kwaliteit, dierenwelzijn en een lage CO₂-footprint centraal staan. “Door hoge kwaliteit van de productie ontstaan er nieuwe afzetmarkten in Nederland en de rest van de EU.”

Rabobank.nl