Op weg naar een veerkrachtiger Europees voedselsysteem

De Europese Unie wil minder afhankelijk zijn van import voor de voedselvoorziening. De coronapandemie, misoogsten door klimaatverandering en de oorlog in Oekraïne hebben die kwetsbaarheid pijnlijk duidelijk gemaakt. Europa blijft afhankelijk van onder andere soja, kunstmest en fossiele brandstoffen. Deze grondstoffen zijn essentieel voor de landbouw, maar komen vaak uit landen waarmee geopolitieke spanningen spelen.

Volgens onderzoekers van Wageningen Economic Research is stevig beleid nodig om voedselzekerheid te waarborgen. Zonder strategische ingrepen blijft de afhankelijkheid van invoer groot. Ook de snelheid waarmee het klimaat verandert, vergroot het risico. Extreme weersomstandigheden beïnvloeden landbouwopbrengsten in én buiten Europa, wat de beschikbaarheid van voedsel en grondstoffen onder druk zet.

De EU zal zich opnieuw moeten positioneren ten opzichte van wereldmachten als de Verenigde Staten en China. De uiteenlopende belangen binnen de Unie maken het lastig om een krachtige gezamenlijke handelskoers te bepalen.

Biologische landbouw als structurele oplossing

Voedselautonomie betekent meer dan alleen lokaal produceren. Het vraagt ook om duurzame energiebronnen, stabiel beleid en maatschappelijke keuzes. Joost de Laat, directeur van de WUR Social Sciences Group, pleit voor een Europese voedselvisie: welke landen produceren welke producten?

De Laat wijst op de importafhankelijkheid van soja voor veevoer, kunstmest uit Rusland en fossiele energie. Vermindering van die afhankelijkheid is volgens hem noodzakelijk. Het verschuiven van dierlijke naar plantaardige eiwitten en de overstap naar hernieuwbare energie kan daarin een rol spelen.

Biologische landbouw biedt daarbij perspectief. Volgens Bioforum, de Vlaamse sectororganisatie, kan deze manier van produceren bijdragen aan voedselzekerheid én andere doelen zoals biodiversiteit, waterkwaliteit en bodemgezondheid.

Omdat kunstmest en chemische middelen ontbreken in de biologische landbouw, is er minder afhankelijkheid van externe input. In droge gebieden kan de opbrengst tot 116% hoger zijn dan bij reguliere teelt. In gematigde klimaten is die opbrengst nu nog lager, maar dit verschil neemt af naarmate de bodem gezonder wordt.

Een systeembenadering met oog voor beleid, consumptie en productie is volgens de onderzoekers nodig om de voedselautonomie van Europa te versterken.

Lees het hele artikel op www.groenkennisnet.nl