Naleving kwikadvies in vis onder de loep

De naleving van het kwikadvies voor vis staat opnieuw in de belangstelling. Nieuw onderzoek van EFSA brengt in kaart hoe vaak Europeanen vis eten met hogere kwikgehalten én in hoeverre nationale adviezen worden opgevolgd. De uitkomsten zijn relevant voor producenten, importeurs en retailers in de visketen.

EU-onderzoek naar consumptie en advies

De Europese Commissie vroeg EFSA om een grootschalige enquête. Aanleiding waren discussies met lidstaten over de Maximum Levels (ML’s) voor kwik in verschillende vissoorten. Ook een mogelijke actualisatie van de risicobeoordeling van kwik in voeding speelt mee. Vooral grote roofvissen vallen onder de hoogste limiet van 1,0 mg/kg. Voorbeelden zijn haai, zwaardvis en tonijn (bigeye en blauwvintonijn). Door hun positie in de voedselketen stapelt kwik zich in deze soorten op.

De eerste meting vond plaats in 2023 in alle 27 EU-lidstaten, plus IJsland en Noorwegen. Een tweede enquête volgde in vijftien landen, waarvan tien hun nationale advies hadden aangepast. Zwangere vrouwen waren nadrukkelijk opgenomen in de steekproef, vanwege de gevoeligheid van de foetus voor methylkwik.

Een op de drie eet regelmatig soorten met hoogste limiet

Zestig procent van de respondenten geeft aan vis of zeevruchten te eten. Van deze groep consumeert circa een derde soorten met de hoogste kwiklimiet drie keer per week of vaker. Dat geldt voor 34% van adolescenten en volwassenen en 33% van de zwangere vrouwen. EFSA benadrukt dat deze bevindingen met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd vanwege onzekerheden over de representativiteit van de enquêtes.

De meeste lidstaten adviseren één tot twee porties per week van soorten met 1,0 mg/kg kwik. Voor soorten met lagere limieten (0,5 of 0,3 mg/kg) geldt een advies van drie tot vier porties. Zwangere vrouwen krijgen vaak het advies grote vissoorten te vervangen door kleinere varianten.

Bewustzijn verschilt per land

Volgens EFSA kent ongeveer de helft van de consumenten de gezondheidsvoordelen van vis. Slechts één op de tien is bekend met de gezondheidsrisico’s. Kwik is daarbij wel de meest herkende contaminant. Volgens EFSA geven veel consumenten aan dat zij het nationale advies kennen en meenemen in hun keuzes. In de praktijk spelen echter factoren als smaak, prijs en het streven naar een gezond voedingspatroon een grotere rol bij het aanpassen van eetgedrag.

De resultaten laten verschillen zien tussen landen en doelgroepen. Deze inzichten kunnen nationale autoriteiten ondersteunen bij verdere communicatie over visconsumptie en kwik.

Efsa.europa.eu