Hogere prijs kunstmest zet voedsel­keten onder druk

Stijgende kunstmestprijzen kunnen later dit jaar doorwerken in de voedselketen. Dat raakt niet alleen boeren, maar ook verwerkers, afnemers en consumenten. Volgens WUR-onderzoeker Bart de Steenhuijsen Piters laat de huidige prijsstijging opnieuw zien hoe kwetsbaar het voedselsysteem is voor internationale schokken.

Kustmesthandel via Hormuz geraakt

De productie van kunstmest vraagt veel energie. Vaak gaat het om aardgas of olie. Aardgas is bovendien een grondstof voor kunstmest. Ongeveer een vijfde van alle kunstmest ter wereld wordt geproduceerd in het Midden-Oosten, waar aardgas goedkoop beschikbaar is.

Die kunstmest wordt normaal verhandeld via de Straat van Hormuz, tussen Iran en Oman. Die handel ligt nu stil. Tegelijk wordt ook de wereldwijde productie duurder, omdat de gasprijs oploopt. Sinds de aanval van de VS en Israël op Iran is de prijs van ureum gestegen naar 600 dollar per ton. Dat is ongeveer zestig procent hoger dan de gangbare prijs.

Hogere kosten in de voedselketen

Boeren kunnen volgens De Steenhuijsen Piters twee dingen doen. Ze kopen duurdere kunstmest en berekenen die prijs door. Of ze gebruiken minder kunstmest. In Europa zal die hogere prijs vaak worden doorberekend in producten. Dat leidt tot hogere voedselprijzen in de supermarkt.

Het effect is niet direct zichtbaar. Wereldwijd liggen nog voorraden in opslag. Die gaan eerst nog het land op. Pas later in het jaar kunnen de gevolgen groter worden, als voorraden moeten worden aangevuld tegen veel hogere prijzen. Volgens De Steenhuijsen Piters is het aannemelijk dat ook speculatie een rol speelt. “Er zijn handelaars die aan deze crisis verdienen.”

Derde schok in korte tijd

De coronacrisis, de oorlog in Oekraïne en de huidige verstoring vormen volgens De Steenhuijsen Piters de derde schok in zes jaar tijd. “Ons voedselsysteem zou weerbaarder moeten worden tegen dit soort schokken.” Nu is het vooral ingericht op maximale efficiëntie en lage prijzen.

Volgens De Steenhuijsen Piters is vooral de intensieve veehouderij in Nederland gevoelig. Die is sterk afhankelijk van invoer van goedkoop veevoer en export van goedkoop vlees en melk. Als daar iets misgaat, wordt die kwetsbaarheid snel zichtbaar.

Wur.nl