De verborgen voetafdruk van ons voedsel

Niet iedere maaltijd drukt even zwaar op klimaat en natuur. De impact hangt sterk samen met wat mensen eten en tot welke bevolkingsgroep zij behoren. Zo hebben jonge, hoogopgeleide mannen in steden gemiddeld de grootste klimaatimpact. Nieuw onderzoek in 165 landen maakt duidelijk waar gerichte verduurzaming de meeste winst kan opleveren.

Gemiddelden verbergen verschillen

Veel onderzoeken berekenen de milieu-impact van voeding op nationaal niveau. Daardoor blijven verschillen tussen bevolkingsgroepen vaak buiten beeld. Onderzoekers van het Centrum Milieuwetenschappen Leiden, de Universiteit van Oxford en WU Wenen onderzochten die verschillen. De studie verscheen onlangs in Nature Food.

De onderzoekers ontwikkelden hiervoor het model MATILDA. Dit model berekent voor 165 landen de klimaat-, land- en watervoetafdruk van voedingspatronen. Ook neemt het model de voedingskwaliteit mee. De berekeningen maken onderscheid naar leeftijd, geslacht en opleidingsniveau. Daarnaast kijken de onderzoekers naar stad en platteland.

Stedelijke mannen hebben grootste impact

Jonge, hoogopgeleide mannen in steden hebben gemiddeld de grootste klimaatimpact. Vrouwen op het platteland hebben gemiddeld juist de laagste impact. Groepen met een kleinere impact eten vaker plantaardig. Ook scoort hun voedingspatroon hoger op voedingskwaliteit.

‘Sommige sociaal-economische groepen hebben een meer dan vijf keer zo grote impact als andere,’ zegt onderzoeker Oliver Taherzadeh.

De verschillen ontstaan niet alleen door hoeveel mensen eten. Vooral de samenstelling van hun voedingspatroon bepaalt de impact. Voeding met veel dierlijke producten heeft doorgaans een grotere milieu-impact. Veehouderij vraagt namelijk veel land, water en veevoer.

Verduurzaming vraagt om maatwerk

Dezelfde maaltijd kan per land een andere impact hebben. Dat hangt af van hoe efficiënt een land voedsel produceert. Volgens Hongyi Cai, een van de hoofdonderzoekers, biedt plantaardiger eten belangrijke kansen. Het kan de milieu-impact verlagen en de voedingskwaliteit verhogen.

Voedingspatronen hangen nauw samen met gezondheid, inkomen en leefomgeving. Verduurzaming vraagt daarom om een aanpak per bevolkingsgroep. ‘Ons doel is een voedselbeleid dat gericht en eerlijk is, in plaats van one-size-fits-all.’

Universiteitleiden.nl