De echte impact van PFAS op de voedsel­keten

De maatschappelijke kosten van PFAS-vervuiling lopen in Europa in de miljarden. Dat blijkt uit het rapport The cost of PFAS pollution for our society van de Europese Commissie. De uitkomsten zijn direct relevant voor de Nederlandse voedingsindustrie, waar water, bodem en voedselveiligheid centraal staan.

Voor 2024 worden de jaarlijkse gezondheidskosten van blootstelling aan vier PFAS stoffen: PFOA, PFOS, PFHxS en PFNA, geraamd op €39,5 miljard binnen de Europese Economische Ruimte. Daarnaast bedragen de jaarlijkse kosten voor sanering en behandeling van bodem en water €3,8 miljard. Het rapport benadrukt dat deze gezondheidskosten waarschijnlijk een ondergrens vormen, omdat slechts vier stoffen zijn meegenomen.

Water en voedsel onder druk

FAS zijn wijdverspreid in milieu en voedselketen. Het rapport beschrijft mogelijke effecten op voedselvoorziening, onder meer via aquacultuur, pluimvee, veehouderij en bestuivers. Dat raakt de primaire productie en daarmee ook verwerkers en afnemers.

In het business-as-usualscenario stijgt het aantal potentieel verontreinigde locaties van circa 11.500 in 2024 naar ongeveer 14.200 in 2050 binnen de EEA. Meer verontreinigde grond betekent meer druk op landbouwgebieden en productieketens. De studie benoemt ook mogelijke effecten op aquacultuur, pluimvee en veehouderij als onderdeel van ecosysteemdiensten rond voedselvoorziening. Dat raakt de primaire sector en daarmee de hele verwerkende industrie.

Kosten van zuivering lopen fors op

Bij strengere waterkwaliteitsnormen verschuift het kostenplaatje sterk. In het scenario met naleving van de voorgestelde milieukwaliteitsnormen kunnen jaarlijkse zuiveringskosten oplopen tot ruim €80 miljard binnen de EEA. Dat bedrag betreft vooral bodem- en afvalwaterbehandeling.

Het rapport stelt dat in dit scenario sanerings- en behandelingskosten het grootste deel van de totale kwantificeerbare kosten van PFAS-vervuiling vormen. Zulke kosten drukken uiteindelijk op overheden, waterbedrijven en mogelijk ook industriële gebruikers.

Voor Nederlandse voedingsbedrijven, die afhankelijk zijn van schoon proces- en drinkwater, kan dat gevolgen hebben voor operationele kosten en investeringen in zuiveringstechniek. PFAS blijft daarmee niet alleen een milieudossier, maar ook een strategisch ketenvraagstuk.

Bron: The cost of PFAS pollution for our society