WHO wil hogere belastingen op suiker en alcohol

Suikerhoudende dranken en alcohol blijven in veel landen relatief goedkoop. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft dat directe gevolgen voor de volksgezondheid. In twee nieuwe rapporten roept de organisatie overheden op om belastingen op deze producten fors te versterken. Dat moet niet alleen gezondheidsschade beperken, maar ook extra inkomsten opleveren voor zorgstelsels.

Lage belastingen houden consumptie in stand

De WHO stelt dat zwakke belastingstelsels bijdragen aan aanhoudende consumptie van suikerhoudende dranken en alcohol. Dat vergroot het risico op obesitas, diabetes, hart- en vaatziekten, kanker en letsel. Vooral kinderen en jongvolwassenen lopen volgens de organisatie verhoogde gezondheidsrisico’s. Tegelijkertijd neemt de druk op zorgsystemen toe door ziekten die grotendeels te voorkomen zijn.

“Gezondheidstaksen zijn een van de krachtigste instrumenten die we hebben om gezondheid te bevorderen en ziekten te voorkomen,” zegt WHO-directeur-generaal Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. Door belastingen op producten als frisdrank, alcohol en tabak te verhogen, kunnen overheden schadelijk gebruik terugdringen en middelen vrijmaken voor essentiële gezondheidszorg.

Suikerbelasting blijft beperkt van omvang

Uit de rapporten blijkt dat 116 landen een belasting op suikerhoudende dranken hanteren. Die richt zich vaak vooral op frisdrank. Andere suikerhoudende producten blijven veelal buiten beeld. De WHO noemt onder meer 100% vruchtensappen, gezoete melkdranken en kant-en-klare koffie- en theedranken.

De hoogte van de belasting blijft volgens de organisatie beperkt. Gemiddeld bedraagt de suikertaks ongeveer twee procent van de verkoopprijs van een gangbare frisdrank. Energiedranken worden in 97 procent van de landen belast, een aandeel dat sinds het vorige rapport uit 2023 onveranderd is.

Alcoholprijzen houden geen rekening met inflatie

Een afzonderlijk WHO-rapport laat zien dat 167 landen belastingen heffen op alcoholische dranken. Twaalf landen hebben alcohol volledig verboden. Toch is alcohol sinds 2022 in de meeste landen betaalbaarder geworden of in prijs gelijk gebleven. Dat komt doordat belastingen geen gelijke tred houden met inflatie en inkomensgroei. Wijn blijft in minstens 25 landen, voornamelijk in Europa, onbelast.

“Meer betaalbare alcohol leidt tot meer geweld, meer letsel en meer ziekte,” zegt Dr Etienne Krug, directeur van de WHO-afdeling Health Determinants, Promotion and Prevention. Wereldwijd ligt het mediane accijnsaandeel op 14 procent voor bier en 22,5 procent voor sterke drank.

De aanbevelingen maken deel uit van het zogeheten 3 by 35-initiatief van de WHO. Dat initiatief roept landen op om de reële prijzen van drie productgroepen: tabak, alcohol en suikerhoudende dranken, structureel te verhogen richting 2035. Door belastingen te verhogen, te verbreden en te indexeren wil de WHO deze producten minder betaalbaar maken over de tijd.

Who.int