Waarom dalen voedsel­prijzen bij hogere energie­kosten?

De energierekening loopt op, maar voedsel is gemiddeld goedkoper dan een jaar geleden. Hoe vallen die ontwikkelingen met elkaar te rijmen? De actuele productiekosten vertellen maar een deel van het verhaal. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) werken eerdere kostendalingen nog door. Daardoor kunnen voedselprijzen dalen, ook als verwerking en vervoer inmiddels duurder zijn.

Grondstofprijzen werken vertraagd door

In augustus, september en oktober waren voedingsmiddelen gemiddeld goedkoper dan een jaar eerder. Dat hangt voor een belangrijk deel samen met lagere grondstofprijzen. Goede Europese oogsten drukten vorig jaar de prijzen van granen en oliezaden. Ook de wereldmarktprijzen van koffie, thee, cacao en suiker lagen lager dan tijdens eerdere pieken.

Bedrijven leggen prijzen in de voedselketen vaak voor langere tijd vast. Supermarkten en leveranciers onderhandelen bijvoorbeeld maar enkele keren per jaar. Kostenveranderingen werken daardoor soms pas door bij nieuwe prijsafspraken.

Energiekosten en marges

Energie beïnvloedt de kosten van voedselverwerking, vervoer, kunstmest en verpakkingen. De lagere energieprijzen van 2025 remden de voedselinflatie nog tot en met juli. Sinds maart zijn de energieprijzen echter weer gestegen. Die hogere energiekosten werken geleidelijk door in de voedselprijzen.

Bedrijven berekenen hogere kosten niet altijd direct en volledig door. Ze kunnen ook genoegen nemen met een lagere winstmarge. Andersom kunnen lagere kosten de marge vergroten als verkoopprijzen minder dalen. Wat consumenten betalen, hangt dus mede af van die prijsbeslissingen.

Voedselprijzen stegen in oktober

Voedsel is gemiddeld goedkoper dan een jaar geleden, maar de prijzen dalen niet iedere maand. In oktober stegen voedselprijzen met 0,4% ten opzichte van september. Eerdere kostendalingen bieden nu nog tegenwicht aan de gestegen energieprijzen. Als bedrijven hogere energiekosten verder doorberekenen, kan de voedselinflatie weer oplopen.

De maandelijkse stijging kan een eerste teken van een kentering zijn. Ook tijdelijke prijsschommelingen kunnen de stijging echter verklaren, bijvoorbeeld door aanbiedingen in de voorgaande maand.

Dnb.nl