Voedselze­kerheid hangt af van risico’s buiten de landsgrenzen

Voedselzekerheid lijkt vaak een nationaal vraagstuk. Wat gebeurt er binnen de eigen grenzen staat centraal. Nieuw onderzoek laat zien dat die benadering niet meer volstaat. Internationale handel speelt een steeds grotere rol. Die handel kan lokale droogteproblemen verzachten, maar brengt tegelijk nieuwe risico’s met zich mee.

Droogte werkt door via handelspartners

Voor het onderzoek zijn 23 landen onderzocht die te maken hebben met conflict. In die landen blijkt import cruciaal voor de voedselvoorziening. Toch richten droogterisicobeoordelingen zich traditioneel vooral op de binnenlandse landbouw. Dat beeld past steeds minder bij de realiteit.

In een geglobaliseerde wereld zijn landen afhankelijk van internationale handel om voedsel beschikbaar te houden. Worden ook de droogterisico’s van handelspartners meegerekend, dan verandert het risicoprofiel sterk. Soms zelfs met 50 procent. In extreme gevallen, zoals in Libanon en Libië, komt tot 80 procent van het risico van buitenaf. Droogte buiten de grens werkt zo direct door in de voedselzekerheid.

Weinig exporteurs, grote gevolgen

De studie laat ook zien hoe geconcentreerd de handelsstromen zijn. Een klein aantal grote exporteurs domineert de markt. Onder meer India, Rusland en de Verenigde Staten spelen daarin een sleutelrol. Dat maakt landen kwetsbaar. Treft een ernstige droogte een van deze exporteurs, dan kan dit een soort domino-effect veroorzaken, met gevolgen voor meerdere landen tegelijk. Volgens de onderzoekers blijven deze kwetsbaarheden vaak onder de radar.

“Door wereldwijde handelsrelaties en de daarmee samenhangende droogterisico's in kaart te brengen, leggen we verborgen kwetsbaarheden bloot, waardoor landen hun middelen gericht kunnen inzetten en zich beter kunnen voorbereiden op de risico's van voedseltekorten als gevolg van droogte in afgelegen gebieden,” zegt Henrique M.D. Goulart.

Maatregelen om risico’s te beperken

Om de veerkracht te vergroten, noemen de onderzoekers verschillende strategieën. Landen met een hoog binnenlands risico kunnen investeren in irrigatie en vruchtwisseling. Ook het inzetten van gewassen uit regio’s met een lager droogterisico wordt genoemd. Voor landen die sterk afhankelijk zijn van risicovolle import ligt de focus elders. Het spreiden van handelspartners kan helpen om risico’s te verminderen. Daarmee wordt de afhankelijkheid van enkele dominante exporteurs kleiner.

Deltares.nl

Het onderzoek is uitgevoerd door Deltares, samen met de Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit Twente en het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Het maakt deel uit van breder onderzoek naar water, migratie en stabiliteit.