Supermarkten meten impact op biodiver­si­teit

Biodiversiteit wordt steeds minder een abstract begrip. Het krijgt cijfers. En die cijfers zijn confronterend. Een recente studie van de Finse universiteit van Jyväskylä maakt zichtbaar hoe groot de impact van supermarkten is. Niet alleen op papier, maar diep in internationale ketens.

Biodiversiteit in harde cijfers

Met een nieuw rekenmodel berekenden de onderzoekers in hoeverre supermarktactiviteiten bijdragen aan een verhoogd uitstervingsrisico van plant- en diersoorten. Basis daarvoor waren echte aankoop- en verkoopdata van de Finse supermarktketen S Group. Die organisatie draait circa 14 miljard euro retailomzet, waarvan ruim 10 miljard uit supermarkten komt. Daarmee heeft zij bijna de helft van de Finse foodretailmarkt in handen.

Een centrale rol speelt de open BIOVALENT-database. Productgroepen zijn daarin gekoppeld aan factoren die biodiversiteit beïnvloeden. Verkoopdata van vlees, zuivel, koffie, chocolade en palmolie wordt zo vertaald naar effecten op ecosystemen. Ook hotspots in de keten komen in beeld. Volgens de onderzoekers is wereldwijd voor het eerst de druk op biodiversiteit van een grote supermarktorganisatie berekend.

Impact ver weg, gevolgen dichtbij

Opvallend is waar de grootste druk ontstaat. Maar liefst 97 procent blijkt indirect en vindt grotendeels buiten Finland plaats. Denk aan voedselproductie, het gebruik van veevoer en meststoffen, vaak in biodiversiteitsrijke regio’s zoals tropische gebieden.

Van de totale gemeten druk komt circa 76 procent uit voedsel en dranken. Brandstofgebruik is verantwoordelijk voor acht procent. De uitkomsten zijn doorgetrokken naar vergelijkbare supermarkten wereldwijd. Dat staat volgens de onderzoekers gelijk aan een verhoogd uitstervingsrisico voor ongeveer 150 soorten. De methode is vergelijkbaar met hoe CO₂-uitstoot wordt vertaald naar een geschatte wereldwijde temperatuurstijging.

Relevant voor Nederlandse ketens

Voor Nederlandse supermarkten is dit geen ver-van-mijn-bedshow. De CSRD verplicht grote bedrijven te rapporteren over hun impact op milieu en biodiversiteit. De CSDDD vraagt om actieve ketenanalyse en risicobeheersing. En de Europese ontbossingsverordening raakt direct grondstoffen als soja, cacao, koffie en rundvlees.

Daar komt de eiwittransitie richting 2030 bij. De sector wil dat 60 procent van de verkochte eiwitten plantaardig is. Geen detail: vlees en zuivel drukken relatief zwaar op biodiversiteit. Assortiment, prijs en presentatie worden daarmee strategische knoppen. Initiatieven zoals Beter voor Natuur & Boer laten zien dat samenwerking met de primaire sector daarbij cruciaal is. De grootste impact ligt immers bij de productie. Maar de supermarkt heeft de regie.

Abnamro.nl