RIVM brengt milieudruk voedsel­keten in kaart

De milieubelasting van voedsel in Nederland staat steeds nadrukkelijker op de agenda. Voor bedrijven in de voedingsindustrie groeit de druk om inzicht te krijgen in hun impact. Nieuwe cijfers van het RIVM maken duidelijk waar in de keten de grootste milieudruk ontstaat. Van primaire productie tot verwerking en verpakking: de verschillen zijn groot en bieden tegelijk concrete aanknopingspunten.

Grote verschillen tussen productgroepen

Dierlijke producten hebben gemiddeld de hoogste milieubelasting per kilogram. Vlees, kaas en vis scoren hoog op broeikasgasuitstoot, landgebruik en vermesting. Vlees komt gemiddeld uit op 14,8 kg CO₂-equivalent per kilogram.

Plantaardige producten laten over het algemeen een lagere impact zien. Groenten, granen en peulvruchten vallen in de meeste categorieën lager uit. Uitzonderingen zijn er ook. Noten en zaden kennen een hoog waterverbruik, met gemiddeld 1.131,6 liter per kilogram. Binnen productgroepen zijn de verschillen groot. Zo varieert de uitstoot binnen vlees van 4 kg CO₂-equivalent voor kip tot 33 kg voor rundvlees.

Primaire productie grootste factor

De meeste milieubelasting ontstaat in de primaire productie. Voor veel productgroepen is dit de belangrijkste fase in de keten. De bijdrage aan broeikasgasuitstoot ligt tussen 18 en 87 procent.

Bij dierlijke producten komt dit onder meer door methaanuitstoot en veevoerproductie. Bij plantaardige producten spelen teeltomstandigheden en energiegebruik een rol. Na de primaire fase volgen elektriciteitsverbruik en verwerking als belangrijke factoren. Opslag, distributie en supermarkt dragen relatief minder bij aan de totale impact.

Aanknopingspunten voor de keten

De cijfers geven richting aan verduurzaming binnen de sector. De grootste winst ligt bij aanpassingen in de primaire productie. Ook efficiëntere verwerking en lager energiegebruik kunnen de impact verlagen. Daarnaast speelt het aanbod een rol. Een verschuiving richting producten met een lagere milieubelasting kan bijdragen aan reductie.

Verpakkingen hebben een kleinere bijdrage, maar zijn niet zonder invloed. Vooral bij dranken kan materiaalkeuze verschil maken. Herbruikbare verpakkingen hebben daarbij een lagere impact dan wegwerpvarianten.

Bron: RIVM rapport ‘Inzicht in de milieu belasting van de voedselketen’