RaboResearch: risico’s aardappel­keten nemen toe

Een sterke internationale positie biedt geen garantie voor rust. De Noordwest-Europese aardappelketen krijgt te maken met risico’s op meerdere fronten. Wat op het aardappelveld gebeurt, werkt door naar verwerkers en exportmarkten. RaboResearch onderzocht tien kwetsbaarheden binnen de keten. Vooral aan de productiekant loopt de druk verder op. Dat vraagt om aanpassingen van telers, verwerkers en retailers.

Teelt wordt kwetsbaarder

België, Nederland, Frankrijk en Duitsland vormen samen de EU4. In 2025 besloeg het areaal consumptieaardappelen daar ruim 600.000 hectare. Dat is ruim 40 procent van het totale Europese aardappelareaal. Droogte en overmatige neerslag verstoren de aardappelteelt steeds vaker. Sinds 2015 blijven opbrengsten in Nederland vaker onder het langjarige gemiddelde. Dat gemiddelde bedraagt 48,8 ton per hectare.

Ook ziekten en plagen vormen een groeiend risico. Phytophthora kan Europese hectareopbrengsten met ruim 40 procent verlagen. Alternaria kan 20 tot 30 procent opbrengstverlies veroorzaken. Tegelijk neemt het aantal beschikbare werkzame stoffen voor gewasbescherming af. Strengere stikstofregels vragen eveneens om aanpassingen. Minder stikstof hoeft volgens verschillende studies geen opbrengstverlies te veroorzaken. Daarvoor moet de bemesting beter aansluiten op de gewasbehoefte.

Concurrentie neemt toe

De EU4 exporteerde in 2023 ongeveer 5,6 miljoen ton diepgevroren aardappelproducten. Daarna vlakte de groei af. Frankrijk breidde zijn export verder uit. De volumes uit Nederland, België en Duitsland stabiliseerden of daalden. Ondertussen groeit de export vanuit China, India en Egypte. Door hoge arbeids- en energiekosten blijft efficiënte productie belangrijk voor Europese verwerkers.

De exportmarkten van Nederland en België zijn relatief goed gespreid. Geen enkele afzonderlijke markt buiten de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk vertegenwoordigt meer dan 6 procent. Ook afslankmedicijnen lijken voorlopig weinig invloed te hebben. Als 5 procent deze middelen gebruikt, blijft het effect beperkt. Bij 10 procent lagere bestedingen aan frites daalt de totale vraag ongeveer 0,5 procent.

Samenwerken binnen de keten

Telers kunnen investeren in bodemvitaliteit, irrigatie en precisielandbouw. Ook geïntegreerde gewasbescherming en efficiënter nutriëntengebruik bieden mogelijkheden.

Verwerkers kunnen hun inkoop over meerdere regio’s spreiden. Daarnaast kunnen zij hun productie efficiënter maken. RaboResearch noemt ook kennisdeling, gezamenlijke investeringen en risicodeling als belangrijke maatregelen.

Rabobank.nl