Klimaatver­an­dering raakt voedselketen van boer tot bord

Klimaatverandering blijft hoog op de internationale agenda staan. Tijdens COP30 in Brazilië lag de nadruk op steun aan ontwikkelingslanden en de overstap naar schone energie. Tegelijk werd duidelijk dat de huidige inspanningen onvoldoende zijn om de opwarming van de aarde te beperken. Voor de voedingsindustrie is dat geen theoretische discussie, maar een ontwikkeling die de sector direct raakt.

Klimaatverandering ontstaat door langdurige verschuivingen in temperatuur en weerpatronen. Menselijke activiteiten spelen daarbij een doorslaggevende rol. Door industrialisatie, intensieve landbouw en het gebruik van fossiele brandstoffen nemen broeikasgassen toe. Deze gassen versterken het broeikaseffect en zorgen voor een stijgende wereldtemperatuur. Volgens de World Meteorological Society behoort 2025 tot de warmste jaren ooit gemeten.

Grote bijdrage van voedselproductie

Voedselsystemen zijn verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de mondiale broeikasgasemissies. Het grootste aandeel komt uit landbouw en landgebruik. De resterende emissies ontstaan verderop in de keten, onder meer bij verwerking, transport, retail, verpakking en afvalbeheer.

Binnen de landbouw verschilt de uitstoot sterk per product. De hoogste emissies per kilogram product komen van rundvlees, gevolgd door lamsvlees, zuivel en kaas. De vraag naar landbouwgrond neemt toe. Modellen laten zien dat extra land nodig is om de voedselvraag richting 2050 te kunnen voldoen. Zonder mitigatiemaatregelen kan dit leiden tot een sterke stijging van emissies.

Voedselverspilling draagt eveneens bij aan klimaatverandering. Wereldwijd gaat meer dan een derde van het voedsel verloren of wordt verspild. Dit is goed voor 8 tot 10 procent van de jaarlijkse broeikasgasuitstoot.

Klimaatrisico’s voor voedsel en veiligheid

De gevolgen van klimaatverandering werken terug op de voedselketen. UNEP wijst op risico’s zoals droogte, hitte, overstromingen en extreme stormen. Deze bedreigen landbouwproductie, vee, grondstoffen en biodiversiteit. Ook oceaanverzuring, bosbranden en de verspreiding van invasieve soorten vormen risico’s.

De Europese voedselautoriteit EFSA ziet klimaatverandering als aanjager van nieuwe en veranderende risico’s. Het gaat daarbij om voedsel- en diervoederveiligheid, dier- en plantgezondheid en voedingswaarde. EFSA benadrukt dat klimaatverandering “waarschijnlijk zal leiden tot het (opnieuw) ontstaan van nieuwe gevaren”.

Bron: BRCGS – Industry Spotlight: Climate Change (2025). Auteur: Alec Kyriakides, Independent Food Safety Consultant.

Brcgs.com