Tekortko­mingen in EU-controles olijfolie

De controles op olijfolie binnen de Europese Unie vertonen tekortkomingen. Dat blijkt uit een nieuw speciaal verslag van de Europese Rekenkamer (ERK). Hoewel olijfolie een sterk gereguleerd product is, worden de regels volgens de auditors niet overal even volledig toegepast. Dat kan gevolgen hebben voor kwaliteit, veiligheid en traceerbaarheid binnen de Europese keten.

Kwaliteitscontroles niet altijd volledig uitgevoerd

De EU heeft een uitgebreid rechtskader voor olijfolie, met eisen voor etikettering, categorie-indeling en voedselveiligheid. Lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van die controles. De ERK constateert echter dat sommige landen het minimumaantal verplichte controles niet halen of laboratoriumanalyses onvolledig uitvoeren. Ook worden delen van de markt soms uitgesloten van risicogebaseerde inspecties.

De meeste vastgestelde gevallen van niet-naleving hebben betrekking op kwaliteitsvermindering van olijfolie. Die worden vooral opgespoord via organoleptische beoordelingen door proefpanels. Factoren zoals lange houdbaarheidsdata en bepaalde productiepraktijken spelen daarbij een rol. Daarnaast signaleert de Rekenkamer onduidelijkheid in EU-regels, onder meer over het mengen van oliën uit verschillende oogstjaren of categorieën. Lidstaten hanteren hiervoor uiteenlopende interpretaties.

“Consumenten moeten kunnen vertrouwen op de kwaliteit en authenticiteit van de olijfolie die zij kopen”, zegt ERK-lid Joëlle Elvinger. “In de EU gelden weliswaar strenge regels, maar deze worden niet altijd volledig toegepast.”

Beperkte controles bij import en traceerbaarheid

De EU importeert ongeveer negen procent van haar jaarlijkse olijfolieproductie. Volgens de auditors vinden controles op bestrijdingsmiddelen en andere verontreinigingen bij ingevoerde olijfolie niet of slechts sporadisch plaats. Voor andere verontreinigingen dan pesticiden zijn bovendien minder duidelijke EU-vereisten vastgelegd.

Ook de traceerbaarheid van olijfolie blijkt niet altijd sluitend. Vooral bij producten afkomstig uit meerdere lidstaten of met een gemengde EU- en niet-EU-oorsprong is het lastig om de herkomst volledig te achterhalen. De EU heeft wel traceerbaarheidsvereisten vastgesteld, maar niet vastgelegd hoe en wanneer lidstaten deze moeten controleren.

Relevantie voor handel en verwerking

Hoewel Nederland geen olijfolie produceert, speelt het wel een rol in import, opslag, botteling en distributie. De ERK onderzocht onder meer België als niet-producerende lidstaat en stelde daar verschillen vast in controlepraktijken. Het rapport laat zien dat ook buiten de producerende landen aandacht nodig blijft voor toezicht, rapportage en naleving binnen de olijfolieketen.

Ec.europa.eu